(ฝัง) รากเทียม (Implant): อวัยวะทดแทนเพื่อบุคลิกภาพ

         ทันตกรรมรากเทียม : อวัยวะในร่างกายที่พบเห็นการสูญเสียได้ง่ายและบ่อยที่สุดก็คือ ฟัน การสูญเสียฟัน มีผลต่อการดำเนินชีวิตเป็นอย่างมาก ตั้งแต่ไม่สามารถเคี้ยวอาหารได้ ในกรณีผู้สูญเสียฟันหมดทั้งปาก บุคลิกภาพจะไม่ค่อยดี สูญเสียความสวยงาม เคี้ยวอาหารได้ไม่ถนัด พูดจาไม่ค่อยชัด ทำให้คนที่มีปัญหาทางด้านรากเทียมขาดความมั่นใจ ฯลฯ

            ดังนั้นผู้ป่วยส่วนใหญ่จึงทำการฝังฟันเทียม แทนฟันที่สูญหายไปแทนฟันเดิม ซึ่ง(ราก)ฟันเทียมสามารถแบ่งออกได้เป็นกลุ่มใหญ่ ๆ ได้ 2 กลุ่ม คือ ฟันเทียมแบบถอดได้ และ ฟันเทียมแบบติดแน่น ซึ่งมีความเหมาะสมในการใช้งานแตกต่างกัน

(1) รูปแสดงฟันเทียมชนิดถอดได้ทั้งปาก
(2) แสดงฟันเทียมก่อนทำ		(3) แสดงฟันเทียมใส่รากเทียม
(4) แสดงฟันเทียมแบบติดแน่นบนรากเทียมใส่ฟันเทียมเรียบร้อยแล้ว จะเห็นได้ว่า สามารถใส่ฟันโดยไม่ต้องเกี่ยวข้อง (กรอ) กับฟันซี่ข้างเคียงเลย

         จาก รูปแสดงให้เห็นทั้งฟันเทียมแบบถอดได้ และแบบติดแน่น จะเห็นได้ว่าการทำฟันเทียมแบบติดแน่นจะให้ความสวยงามใกล้เคียงฟันธรรมชาติ มีสะดวกสบายในการใช้งานได้ดีกว่าฟันเทียมแบบถอดได้ ไม่หลุดออกง่าย ไม่กดทับเหงือกหรือเนื้อเยื่ออื่น ๆ ให้บาดเจ็บ ทำให้คนไข้ส่วนใหญ่มีความต้องการทำฟันเทียมแบบติดแน่น


         การทำฟันเทียมแบบติดแน่น คือการทำครอบฟัน (crown) หรือสะพานฟัน(bridges) ซึ่งต้องอาศัยตอฟันในการทำฟันเทียมครอบลงไป  คนไข้บางรายไม่เหลือตอฟันจึงไม่สามารถทำครอบฟันได้  จึงต้องอาศัยการทำรากฟันเทียมมาทดแทนรากฟันที่สูญเสียไป รวมทั้งผู้ที่ใช้ฟันปลอมแบบทั้งปากซึ่งจะหลุดได้โดยง่าย ก็สามารถทำรากฟันเทียมมาเพื่อยึดติดฟันปลอมแบบทั้งปากได้

รูปฟันเทียมทั้งปากยึดกับรากเทียมเพื่อการยึดติดที่ดีขึ้นของฟันเทียม

         จุดกำเนิดรากฟันเทียม มนุษย์ ได้มีการค้นพบฟันเทียมที่ทำมาจากงาช้างและไม้ในอียิปต์ยุคโบราณ และในชนเผ่าพื้นเมืองของทวีปอเมริกา ต่อมาประมาณคริสต์ศตวรรษที่ 18 พบว่าได้มีการนำฟันของศพมนุษย์ มาใช้ใส่แทนฟันที่ถูกถอนออกใหม่ ๆ จนถึงต้นศตวรรษที่ 19  มีบันทึกว่าได้มีการนำทองคำ มาทำเป็นฟันใส่แทนฟันที่ถอนออกแบบ สด ๆ  ต่อมาก็ได้มีการนำโลหะอื่นๆ มาทำเป็นฟันเทียมเหมือนกัน แต่ไม่ประสบผลสำเร็จนัก เนื่องจากร่ายกายมีการต่อต้านสิ่งแปลกปลอมที่เข้าสู่ร่างกาย  จนปี 1959 ได้มีการทดลองปลูกโลหะไทเทเนียมลงบนกระดูกของกระต่าย และหลังจากนั้นในปี 1965 รากฟันเทียมที่ทำจากโลหะไทเทเนียมตัวแรก ได้ถูกปลูกลงบนกระดูกในร่ายกายมนุษย์ แล้วปรากฏว่าร่างกายให้การตอบสนองได้ดี สามารถยึดติดกับกระดูก และเนื้อเยื่อได้ดี จึงได้มีการใช้มาจนถึงปัจจุบัน


         รากฟันเทียมคือ การฝังวัสดุเทียมที่มีรูปร่างคล้ายรากฟันลงบนกระดูกขากรรไกรเพื่อทดแทนส่วนของรากฟันธรรมชาติที่หายไป และเพื่อช่วยให้ฟันปลอมภายในช่องปากทั้งชนิดถอดได้และ ชนิดติดแน่นยึดเกาะได้ดี รากฟันเทียมมีลักษณะเหมือนฟันชุดที่ 3 งอกออกมาจริงจากเหงือก ซึ่งส่วนของฟันปลอมจะติดอยู่กับรากฟันเทียม น้ำหนักการบดเคี้ยวจะกดลงไปที่กระดูกขากรรไกรเหมือนฟันแท้ทุกประการ



        รากฟันเทียมประกอบด้วยส่วนสำคัญ 3 ส่วนคือ

          1. รากเทียม (Fixture) ซึ่งทำมาจากโลหะไทเทเนียม (Titanium) มีลักษณะคล้ายรากฟัน และจะฝังอยู่ในกระดูกขากรรไกร ซึ่งสามารถยึดติดได้อย่างแนบแน่นโดยไม่ทำให้เนื้อเยื่ออักเสบ และไม่เกิดผลข้างเคียงใดๆ
          2. เดือยรองรับครอบฟัน (Abutment) เมื่อฝังรากเทียมบนกระดูกขากรรไกร เพื่อให้รากเทียมยึดติดกับกระดูกขากรรไกรได้ดีต้องใช้เวลาประมาณ 4-6 เดือน หลังจากนั้นจึงจะใส่เดือยรองรับครอบฟันลงบนรากเทียม เพื่อใช้เป็นที่รองรับครอบฟันต่อไป
          3. ครอบฟัน (crown) เป็นส่วนที่อยู่ด้านบนของเหงือก ซึ่งจะทำมาจากเซรามิค (porcelain) มีรูปร่างลักษณะและสีเหมือนฟันธรรมชาติ



ขั้นตอนการทำรากเทียม

          1. ทันตแพทย์ทำการตรวจ X-Ray ประเมินความหนาของ soft tissue ที่อยู่บนสันเหงือก จากนั้นก็จะผ่าตัดและฝังตัวรากเทียมที่ผลิตมาจากแท่งไทเทนเนียมบริสุทธิ์ลงไปในกระดูก เย็บปิดปากแผล หลังจากนั้น 7 วัน ทันตแพทย์จะนัดตัดไหมที่เย็บออก และให้คนไข้รอเวลา เพื่อให้รากเทียมยึดติดกับกระดูกขากรรไกรได้ดี สำหรับฟันบน ใช้เวลาประมาณ 3-6 เดือน และ 2-3 เดือน สำหรับฟันล่าง
          2. เมื่อรากเทียมยึดติดกับกระดูกขากรรไกรดีแล้ว ทันตแพทย์จะทำการต่อเดือยรองรับครอบฟัน (Abutment) เพื่อใช้เป็นที่รองรับครอบฟัน และพิมพ์ปากเพื่อส่งให้ Lab ทำครอบฟัน โดยครอบฟันนั้นทำมาจากวัสดุเซรามิค (porcelain)
          3. หลังจากนั้นประมาณ 1-4 สัปดาห์ ทันตแพทย์จะใส่ครอบฟันให้ ซึ่งจะมีรูปร่างลักษณะ และสีสวยงามเหมือนฟันธรรมชาติ และ ทำหน้าที่ในการบดเคี้ยวได้ใกล้เคียงฟันธรรมชาติมาก
          4. ทันตแพทย์จะนัดตรวจเช็คอีก 1 เดือน 2 เดือน และ 6 เดือน เพื่อตรวจดูประสิทธิภาพในการบดเคี้ยวให้ใกล้เคียงกับฟันธรรมชาติ สามารถรับประทานอาหารได้ทุกชนิด ทำความสะอาดได้ง่าย



การดูแลรักษาฟันเทียม
          
    1. การดูแลแผลผ่าตัด คนไข้ควรกัดผ้าให้แน่นพอสมควร นาน 1 ชั่วโมง แล้วคายผ้าทิ้ง หากมีเลือดไหลออกมาอีก ให้กัดผ้าที่สะอาดใหม่ซ้ำอีก 1 ชั่วโมง

     2. ถ้าเลือดไหลไม่หยุด ห้ามอมน้ำแข็ง ควรใช้น้ำแข็งห่อประคบนอกบริเวณปาก และบริเวณแผลผ่าตัด

     3. ห้ามบ้วนน้ำ หรือน้ำยาใดๆ ในวันแรกของการผ่าตัดและฝังตัวรากเทียม เพราะอาจทำให้เลือดที่ปิดปากแผลหลุด เลือดจะไหลออกมาได้อีก วันต่อไปใช้น้ำยาบ้วนปาก หรือน้ำเกลืออุ่นๆ บ้วนเบาๆ (น้ำอุ่น 1 แก้ว ผสมเกลือ 1 ช้อนชา) โดยเฉพาะภายหลังรับประทานอาหาร

     4. สามารถแปรงฟันทำความสะอาดช่องปากได้ตามปกติ เพียงแต่ระวังแผลที่เกิดจากการผ่าตัดและฝังตัวรากเทียม

     5. ถ้ามีอาการปวดให้รับประทานยาแก้ปวดครั้ง 1-2 เม็ด ถ้าอาการปวดไม่หาย ให้รับประทานใหม่ โดยทิ้งระยะเวลาให้ห่างกัน 4 ชั่วโมง

     6. ห้ามนำนิ้วมือ ไม้จิ้มฟัน หรือของแข็งใดๆ แคะเขี่ยบริเวณแผล และห้ามดูดแผลเล่น

     7. สามารถทำงานประจำวันได้ แต่ไม่ควรออกกำลังกายมากเกินไป

     8. ห้ามดื่มสุรา ของมึนเมา หรือรับประทานอาหารที่เผ็ดจัด หรือร้อนจัด

     9. ควรรับประทานอาหารอ่อนๆ และค่อนข้างเย็น เช่น นมเย็น ข้าวต้ม ซุปต่างๆ

     10. ถ้ามีอาการบวม หรือรู้สึกอาการผิดปกติ ควรกลับไปให้ทันตแพทย์ตรวจดูอีกครั้ง


          การดูแลแผลผ่าตัดและฝังตัวรากเทียมจะดูแลเช่นเดียวกับแผลผ่าตัดถอนฟันตามปกติ ซึ่งทันตแพทย์อาจให้คำแนะนำที่เฉพาะในแต่ละกรณีไป และนอกจากนี้ทันตแพทย์จะทำการนัดหมายให้ผู้ป่วยมาดูแลอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้ฟันปลอมและรากเทีียมมีสภาพที่ดีและพร้อมใช้งานได้ตลอดไป อายุการใช้งานรากเทียมโดยทั่วไปจะคงทนตลอดชีวิต ทั้งนี้ต้องอยู่ภายใต้การดูแลอย่างเป็นระบบตามที่ทันตแพทย์จัดวางไว้


ข้อดีของท้นตกรรมรากเทียม

          1. ฟันมีลักษณะสวยงามเป็นธรรมชาติ ยิ้มได้อย่างมั่นใจ
          2. รับประทานอาหารได้ทุกชนิดตามความต้องการ และพูดได้ชัดเจน
          3. รู้สึกสะดวกสบายใกล้เคียงกับฟันแท้เดิม
          4. ช่วยให้ฟันแท้ที่อยู่ข้างเคียงกับกระดูกขากรรไกรไม่เข และอยู่ในสภาพปกติ
          5. มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น เกิดความเชื่อมั่นในตนเอง และมีบุคลิกภาพที่ดี


ความสำเร็จของการทำรากฟันเทียม   ขึ้นอยู่กับสภาพกระดูก การตอบสนองของเนื้อเยื่อคนไข้ และความชำนาญของผู้ให้การรักษาประกอบกัน หลังจากฟันเทียมยึดติดได้บนรากเทียม  ก็จะได้ฟันเทียมที่ดูเหมือนธรรมชาติ และใช้งานได้ดีเหมือนฟันแท้ ๆ ซึ่งความสวยงามของฟันเทียม ก็จะขึ้นอยู่กับวัสดุที่นำมาใช้ในการทำ และความสามารถของแล็ปทันตกรรมที่ผลิต ซึ่งแล็ปในประเทศไทยที่สามารถทำฟันได้เหมือนธรรมชาติมีมาก จนมีชาวต่างประเทศจำนวนมากเดินทางมาเพื่อทำฟันเทียมโดยเฉพาะทีเดียว ว่ากันว่าการทำรากเทียมนั้นถึงแม้ว่าจะมีค่าใช้จ่ายสูงมากแต่ก็เปรียบได้กับการซื้ออวัยวะที่ขาดหายไป สำหรับผู้สูงอายุที่มีสุขภาพทั่วไปสมบูรณ์ตามวัย ไม่มีโรคทางระบบบางประเภทที่เป็นข้อห้าม สามารถใช้ฟันปลอมที่มีการพยุงรับด้วยรากเทียมได้เช่นเดียวกับคนไข้ทั่วไป

การดูแลรักษาที่ไม่ยุ่งยาก รวมไปถึงความสวยงาม จึงทำให้ทันตกรรมรากเทียมเริ่มเป็นที่นิยม ได้รับการยอมรับถึงผลสำเร็จในการรักษาและมีแนวโน้มที่จะมาแทนที่สะพานฟันมาก ขึ้น เพราะสะพานฟันมีข้อจำกัดอยู่บางประการ นั่นก็คือ คุณจำเป็นต้องกรอฟันซี่ข้างเคียงเพื่อเป็นหลักยึดของสะพานฟัน ทำให้สูญเสียเนื้อฟันธรรมชาติไป
สะพานฟันเป็นการเสริมฟันในส่วนที่อยู่ด้านบนของเหงือก ฉะนั้นเมื่อเวลาผ่านไปกระดูกที่รองรับรากฟันของซี่ที่ถูกถอนไปจะค่อยๆละลาย ลง ทำให้เกิดการยุบตัวของกระดูกในบริเวณนั้น โดยเฉพาะส่วนฟันหน้าด้านบน เมื่อกระดูกละลาย จะทำให้โครงหน้าเปลี่ยน และดูแก่กว่าวัย แต่รากเทียมจะช่วยรักษากระดูกรองรับรากฟันไว้ทำให้กระดูกบริเวณนั้นไม่ละลาย และคงสภาพเดิมไว้

          ด้วยทันตกรรมรากเทียม คุณจะสามารถมีฟันซี่ใหม่ที่สวยงาม ใช้งานได้ใกล้เคียงกับฟันธรรมชาติ ทำให้คุณสามารถส่งยิ้มให้กับคนรอบข้างได้อย่างสดใส และสามารถเพลิดเพลินกับการรับประทานอาหารได้อย่างเอร็ดอร่อย อย่างไรก็ตามคุณควรปรึกษากับทันตแพทย์เฉพาะทางรากเทียมอีกครั้ง เพื่อวางแผนและให้การรักษาได้อย่างเหมาะสม และมีประสิทธิภาพ